Sa biddighedda medievale de Augustana e sa cheia de Santu Sebustianu

 

Sa cheia de Santu Sebustianu

 

Su nomene de su logu Augustana pro su Medioevo s’agattat in sette ischedas de su condaghe de Santu Micheli de Sevennero e in d unu manuiscrittu chi an agattadu in su seschentos.

    De importantzia sun paritzas ischedas de su condaghe chi amus fentomadu pruite legendelas benimus a ischire comente fit su paesagiu de sa cussoza de Piaghe.

    Pro agattare su logu de sa parte de sa cussoza in ue si isterriat sa biddigheda de Augustana nos benit bene su chi deo nd’apo giradu dai s’ischeda sette de su Condaghe de Santu Micheli de Sevennero.

Deo, s’abate T. de Sevennero… su segnore meu, su zuighe Mariane de Lacon ma’t dadu in afitu su Padru chi si narat Piredu, dae su caminu de Luzia, in ue b’est sa rughe, che barigat pro totu su caminu fintzas a sa serra de sos Bulbares, lassat su caminu a s’altaria de su populare de Augustana e sa piteraca ponet fatu a su caminu chi andat dae Augustana a Piaghe. Su caminu andat a cutzu a sas terras de donna Maria de Serra e che bessit a palas de Domaiore. Dai in ie sighit su caminu fintzas a s’oru de Domaiore, in ue b’est sa funtana. Dai in ie a Iscala de Silighe, in ue devimus passare pro che torrare a Domaiore, e dai in ie a su logu chi si narat su Codinariu, chi s’agattat a costazu de su caminu chi andat dae Agustana a Piaghe e in Anglona.

 

Abbaidende cust’iscrittu si podet narrer chi:

·        el camino de Luzia don esta hecha la Cruz: Luzia podet esser su nomene de unu logu fora de bidda in ue chena mancare duos caminos faghian a pare a rughe;

·        passa per todo el camino a la sierra de los Bulbares… a su populare de Augustana: su caminu sighiat fintzas a sa serra de sos Bulbares, est a narrer su logu in ue si accorraiat sa roba, e moriat in sa biddighedda de Augustana.

·        Domo Maiore: est su logu in ue como s’agattat sa funtana de Domaiore (in sa tavoletta I. G. M. si narat fintzas Don Maggiore, Don Maiore).

 

    Sa cussoza de Augustana ducas andaiat dai su padro de Piretu (Piredu de oe) fintzas a Rivutho (Riuttu), leende tota Gurelle, chi a die de oe si narat Buredda.

 

Sa cheia de Santu Sebustianu bida dae cutzu

 

Dai custu puntu sighiat su camineddu chi dai Augustana giughiat fintzas a Piaghe: passende a cutzu a sas terras de donna Maria de Serra che lompiat fintzas a Domus Maiore, in ue bi fit e s’agattat sa funtana chi si narat gai, e dai in ie passende a sa Escala de Silique, (a die de oe sa pigada de Domaiore), si che lompiat a su Cotinarju, sa zona de Piaghe connoschida comente Crastos, est annarrer sa carrela chi passende dae Palas de Monte andaiat in Anglona.

 

S'istradone de Palas de Monte

 

     No amus de i custa biddighedda sos datos de s’affoghizu. Ischimus chi in su 1272 est bennida a esser de possedimentu de sa Famiglia genovesa de sos Malaspina, e chi in su 1364, cando bi fit sa guerra tra su Regnu de Arborea e su Regnu de Sardigna, bi sun intrados sos soldados de Arborea, chi l’at apida dai su 1365 a su 1388.

    In su 1388 su chi la rapresentaiat no bi fit a sos trattados de paghe chi tra issos an fattu sa Corona de Aragona e su zuigadu de Arborea. Ischimus però chi su 29 de Cabidanni de ogni annu, su majore de villa de Augustana fit in sa tzerimonia pro aberrer sa gianna santa de Santu Micheli de Sevennero, e chi sa cheia manna sua fit sa de Santa Maria de Ostano.

    Angius, in totu sos modos, in su 1847, naraiat chi aiat abbaidadu su chi bi fit reparadu de Augustana derruta a valuta de baranta passos dae sa cheia de fora de bidda de Santu Sebustianu.

    In pius, in d unu documentu chi est de in anti de su tempus de cando Angius at bidu su chi nos at nadu, sa cheia l’an bida indata: in su 1688, in sos attos de sa visita pastorale de su Mussignore Morillo, b’at iscrittu chi in sa cussoza de Piaghe bi fit sa cheia de fora de bidda de Santa Maria de Ottanu.

    Custas sun sas notiscias seguras, pagas e bolantigas, chi nos dan su modu de ischire in ue fit sa cheia de Augustana.

    In su 1585, Fara no at postu Augustana in mesu a sas biddigheddas desestas de sa diocesi de Piaghe.

    Sa biddighedda est istada abandonada in sos primos de su XV seculos, e sos abitantes suos si sun cambiados a sa biddighedda a cutzu, Piaghe.

 

 

 

 

Italiano

English