Sosprimos iscavos archeologicos

 

Custa ipperientzia est istada importante meda pro s’istudiosu, difati at potidu tribagliare de su totu a sos iscavos archeologicos cun resultados mannos. At iscavadu in Nora, a cutzu a sa tumba de Santu Efisiu. Abbaidende su chi at agattadu in su runaghe Piscu de Suelli in Trexenta, at istabilidu chi sos runaghes fin in anti de totu domos.

Su primu iscavu Giuanne Ippanu l’at fattu in Piaghe in su 1846, in d unu logu chi li naran Truvine (su chi est fentomadu comente Trabine in sas cartas de Arborea) chi est in sa cussoza tra Piaghe e Tzaramonte: cun s’agiudu de sa mama e de Sevadore Cossu, tzaramontesu e retore de Piaghe (in mesu a totu sos retores, isse ibia est interradu in su campusantu betzu de Piaghe), at agattadu 35 monedas de brunzu dae sos tempos de sa Republica finamentas a sos tempos de Augustu, istatueddas de Cerere cun su modiu, de Bacco e de Satiros, lampanas cun su timbru de C. Oppius Restitutus, e unu pamentu de opus signinum.

In su 1846 est intradu a fagher iscavos in Lanusei, in ue b’at agattadu istatueddas fenicias, e poi fintzas in Teti, Oschiri, Bisarciu, Piaghe, Terranoa (Olbia antiga) e Cagliari.

S’annu a i fattu, a poi ch’aian catzadu sos Gesuitas, Giuanne Ippanu at lassadu sos iscavos archeologicos pro si poder muntener sa prebenda de Villaipetziosa. In su matessi tempus, lassende su tribagliu de su vocabolariu, at leadu a fagher bessire “calchi cosa de archeologia”: una Notizia sull’antica città di Tharros (girada in inglesu in su 1852 pro sa British Archaeological Society), sa Memoria sull’antica città di Truvine, sa Lettera sul riso sardonico.

In su 1850, cando bi fit su congressu de totu sos vescovos e sos vicarios capitolares de s’isola, chi s’est tentu in Oristanis pro fagher fronte a sa difesa de su chi toccaiat a sos vescovos e a sos peidros, de sas degumas e de sos benes de sa cheia chi fin in su puntu de esser ippropriados, Giuanne Ippanu at detzisu de leare parte a s’abboiu cun s’iscopu de fagher un’iscavu in Tharros. Dai Oristanis, accumpagnadu dai su presidente de su tribunale, su Cavalieri Pedru Ena, dai sos avvocados Antoni Maria Ippanu e N. Tolu, andat a Tharros e intrat a fagher sos iscavos. Sos iscavos però an apidu s’istrobu de su tempus malu, a su puntu chi paritzos annos a poi Giuanne Ippanu at a iscrier quasi le ombre dei morti fossero sdegnate contro di me perché disturbava il loro eterno riposo. At fattu iscobertas istraordinarias chi at dadu a ischire calchi annu a poi in d una monografia in punta de Tharros. Sa notiscia de su chi aian agattadu at fattu in presse su giru in mesu a sos de Crabas, Nurachi, Nurri, Seneghe e Santu Lussuzu e at leadu vida propriamente una California, una cussa a s’oro. Cando su guvennu at detzisu de fagher calchi cosa e de frimmare sos iscavos, fin già naschidas regoltas mai bidas de oraria, de pignos de antighidades chi fin diventadas in parte de sos anticuarios de Arborea e de paritzas colletziones de Oristanis e de sos anticuarios de Cagliari.

In su 1852 torrat su chi nono a sa preposta de su Ministru de s’Istrussione publica Luisi Cibrario de si ponner a cabu de su Cussizu de s’Univessidade de Cagliari e faghet bessire Memorie sull’antica Truvine.

In su 1853, s’annu de sas esploratziones geologicas a cutzu a runaghe Nieddu, in su repianu de Coloru in Piaghe, cun su generale Alberto della Marmora e cun su generale Giacintu de Collegno, Giuanne Ippanu at pubblicadu La lettera sul riso sardonico e in su 1854 Memoria sopra i nuraghi della Sardegna.

 

 

 

Italiano

English