Bia de Plovake a Anglona

S’Anglona fit una Curatoria, chi est a narrer una de sas partes pius minores pro bettare s’affoghizu e pro amministrare sa giustiscia, de su zuigadu di Torres, e chi fit in parte a lacana cun su de Piaghe. In sa Curatoria b’aiat biddigheddas de pagas domos chi fin a tesu dai sa capitale de su Regnu e chi pessaian a sas solas a meda de su chi lis seviat, e chi si naraian ville o villaggi, sutta de unu curatore chi fit unu chi pessaiat a sos affoghizos.

Su camineddu chi semus nende, chi auniat sa bidda nostra cun sas biddas de s’Anglona, chi fin meda, fit su de Palas de Monte, dai ue, passende in su caminu de sa giaga de Iscala Ruia, si lompiat a Orria Pithinna, una bidda desesta in su de Tzaramonte. Andende in su caminu de sa giaga de Santa Giulia si lompiat in cambiu a Orria Manna, una bidda desesta in su de Nuvvi.

 

Torra a S’istoria de sos nomenes antigos de sas carrelas

 

 

 

 

Bia de Plovake a Augustana

Agustana o Augustana fit una bidda in su de Piaghe, derrutta in sos primos annos de su de bindighi seculos, chi si isterriat dai su padro de Piretu (su chi como si narat Piredu) fintzas a Rivutho (Riuttu), lende tota Gurelle chi, a die de oe, si narat Buredda. Dai custu logu imbinzaiat unu caminu chi, passende in Domus Maiore, in ue como b’est sa funtana chi si narat gai, e barighendeche in s’Escala de Silique, in sardu Iscala de Silighe (como sa pigada de Domaiore), lompiat a su Cotinariu, su logu de Piaghe chi li naraian Crastos.

 

 Torra a S’istoria de sos nomenes antigos de sas carrelas

 

 

 

 

Domus Maiore

Su nomene de i su logu chi si narat Domus Maiore, chi in sos pabilos antigos est iscrittu in diferentes modos diferentes, comente Domo Maiore, Domomaiore, Donmaiore, Do Maggiore, pro su chi nos sevit benit dai su nomene de su terrinu padronaticu chi fit fintzas su nomene de sa campagna de su maiore.

Sa domus o domo, chi fit padronatica e chi si impreaiat comente amus nadu in anti, fit un’ala de sos terrinos mannos meda. In sa domo bi vivian sos massaios e sos pastores, pro su pius teracos, chi fin totu unu cun su logu in ue vivian, los bendian, los daian e los pedian pius a totu pro su trabagliu chi issos faghian.

Su maiore, chi fit de sos maiorales (nobiles tziviles o religiosos), ossiat de sos proprietarios, e leadu dai su curatore, fit unu chi abbaiaiat e dirigiat siat s’amministrassione publica chi sa brivada: maiore de villa, maiore de camera, maiore de caballos.

 

Torra a S’istoria de sos nomenes antigos de sas carrelas 

 

 

 

 

Bia de Plovake a Salvennor

Dai nurake de Athentu (attentu = s’attentu), passende in Imbiricu (monte Imbiligu), in ue como b’est s’istassione ferroviaria de Piaghe, si che barigaiat fintzas a Salvennor. Custu caminu auniat Piaghe cun d unu logu importante meda pro sa vida de tando: s’abbadia de Santu Micheli, unu cuvventu de sos padres benedetinos de Vallombrosa chi sun lompidos a i custu logu calchi annu in anti de su 1138. Cando an bidu custu logu nou s’an leadu terrinos meda mai pienados e an leadu a trabagliare cun pius lucru impitende modos noos de fagher sa massaria.

Importante meda in custu logu fit su de ponner pius a totu a laore a poi chi si mezoraian sas paules. Sos Vallombrosanos sun reparados in Salvennor fintzas a poi de su 1350 lassendenos comente testimonia iscritta de su tempus chi issos sun reparados in ie su condaghe de Santu Micheli de Sevennero.

Su condaghe fit unu registru in ue sos abates de su cuvventu b’assentaian sos cambios, su chi bendian, su chi daian, sos terrinos e sos teracos chi lassaian, sa roba chi comporaian e bendian. Dai custu registru nois benimus a ischire de su bene mannu meda chi aiat su cunventu, pius a mancu 6.500 etaros, ma in su matessi tempus, nos reparat fatta a fine una deiscrissione topografica e geografica de sa campagna de i cussu tempus. Sa biddighedda de Salvennor est reparada desesta in su 1751.

 

Torra a S’istoria de sos nomenes antigos de sas carrelas 

 

 

 

 

Bia de Plovake a Gisarclu e a Ardar

Barighendeche in su caminu chi si narat sa giaga de Santa Caderina, si lompiat a Ardara e a Bisarcio.

Bisarcio fit una biddigheddaa, in ue no b’at istadu pius niunu dai su 1728, in su de Otieri, e chi, in su medioevo, fit sede de diocesi: sa diocesi de Bisarcio. Como de sa biddighedda bi reparan sas pedras de pius a mancu 120 domos.

 

Torra a S’istoria de sos nomenes antigos de sas carrelas 

 

 

 

 

Bia de Plovake a Tathari

Fit su caminu chi li naraian via Turresa, chi passaiat in sa Codinedda a cutzu a Monte Tangone faghiat a pare cun su caminu antigu fattu dai sos Romanos, Karalis-Turris.

Torra a S’istoria de sos nomenes antigos de sas carrelas